Wat is een meerderheidsdeelneming?

Grote, complexe reorganisaties. Ze zorgen voor veel stress bij personeel, en ook bij de ondernemingsraad. Want die moet vaak snel advies uitbrengen. Hoe zorg je ervoor dat je toch grip op de zaak houdt?

TNT heeft 51% van de aandelen van Cendris BSC. De overige 49% van de aandelen wordt gehouden door Essent. In de statuten van Cendris BSC is bepaald dat aandeelhoudersbesluiten slechts genomen kunnen worden met een tweederde meerderheid van de uitgebrachte stemmen. TNT en Essent kunnen ieder twee commissarissen benoemen. De voorzitter van de raad van commissarissen wordt uit hun midden gekozen. Besluiten in de raad van commissarissen kunnen alleen met volstrekte meerderheid van de uitgebrachte stemmen worden genomen in een vergadering waarin alle commissarissen aanwezig of vertegenwoordigd zijn. De cor heeft de kantonrechter verzocht te beslissen dat Cendris BSC gezien moet worden als meerderheidsdeelneming van TNT en dat deze onderneming op grond van de tussen partijen gemaakte afspraken en/of op grond van art. 33 WOR vertegenwoordigd dient te zijn in de centrale ondernemingsraad van TNT. De kantonrechter heeft dit verzoek toegewezen. In hoger beroep heeft het hof die beslissing vernietigd en het verzoek alsnog afgewezen. Gerechtshof Volgens het hof is de kern van het geschil tussen partijen de vraag of Cendris BSC behoort tot de ”in een groep verbonden ondernemingen”, waarvan TNT de houdstermaatschappij is en voor welke groep de cor is ingesteld en zo niet, of de ondernemingsraad van Cendris BSC dan in de cor vertegenwoordigd dient te zijn op grond van de in het jaar 2000 tussen partijen gemaakte afspraken. Een deelneming voor meer dan 50% in het geplaatste kapitaal van een vennootschap zal in beginsel steeds tot groepsverbondenheid leiden omdat in dat geval de zeggenschap naar eigen inzicht door de meerderheidsaandeelhouder kan worden bepaald. Worden de aandelen in de vennootschap volgens een onderlinge regeling tot samenwerking gehouden, dan is de vennootschap, een joint venture, in een groep verbonden met die rechtspersoon die de overwegende zeggenschap heeft. Heeft geen van de deelnemende partners overwegende zeggenschap, dan behoort de joint venture noch tot de groep van de ene noch tot de groep van de andere partner. Maar gezien de hierboven weergegeven statutaire bepalingen van Cendris heeft TNT geen overwegende zeggenschap. TNT is daarom niet gehouden Cendris BSC in de medezeggenschapsstructuur op te nemen op basis van artikel 33 WOR. Ook de vraag of TNT gehouden is Cendris BSC toe te laten tot de medezeggenschapsstructuur op grond van de ondernemingsovereenkomst wordt ontkennend beantwoord, omdat de tussen partijen gemaakte afspraken alleen gelden voor die meerderheidsdeelnemingen waarin TNT de overwegende (materiële) zeggenschap heeft. Medezeggenschap volgt immers de zeggenschap in de onderneming. Gesteld noch gebleken is dat partijen met hun afspraken hebben beoogd een andere invulling aan het begrip medezeggenschap te geven dan wel een afwijkende invulling hebben beoogd te geven aan de in de WOR gehanteerde criteria voor de instelling en de samenstelling van de centrale ondernemingsraad. Hoge Raad Volgens de Hoge Raad is het hof terecht ervan uitgegaan dat in beginsel een deelneming voor meer dan 50% in het geplaatste kapitaal tot groepsverbondenheid in evenbedoelde zin zal leiden omdat in dat geval de zeggenschap naar eigen inzicht door de meerderheidsaandeelhouder kan worden bepaald. Het hof heeft eveneens terecht overwogen dat wanneer de aandelen in de vennootschap volgens een onderlinge regeling tot samenwerking worden gehouden, de joint venture in een groep verbonden is met die rechtspersoon die de overwegende zeggenschap heeft. Aldus wordt bereikt dat de uitoefening van medezeggenschapsrechten daar plaats vindt waar in overwegende mate zeggenschap over de joint venture bestaat. Indien geen van de deelnemende partners overwegende zeggenschap in de joint venture heeft dan behoort deze joint venture noch tot de groep van de ene noch tot de groep van de andere partner. Het hof heeft dus terecht niet volstaan met de constatering dat TNT een belang van 51% in Cendris BSC heeft, maar aan de hand van de overige omstandigheden van het geval onderzocht of hier niettemin sprake is van een geval waarin TNT geen overwegende zeggenschap in de joint venture heeft. Commentaar Een meerderheidsbelang in aandelen betekent niet automatisch dat de meerderheidsaandeelhouder ook een overwegende zeggenschap heeft. Dat hangt af van de statuten die soms zo zijn opgesteld dat ook de minderheidsaandeelhouder evenveel te zeggen heeft. Een dergelijke joint venture kan ertoe leiden dat de joint venture bij geen van de beide aandeelhouders onderdeel van de groep wordt voor de uitoefening van medezeggenschap. Dat kan onbevredigend zijn. De uitspraak sluit niet uit dat or en ondernemer afspreken dat een dergelijke joint venture wel onderdeel vormt van de medezeggenschapsstructuur. Men moet dan in de ondernemingsovereenkomst wel zorgvuldig omschrijven wie daaronder valt en niet volstaan met de term ‘meerderheidsdeelneming’. Anders kan blijken dat wat men meende dat onder de afspraak valt, er toch buiten valt. HR 14 maart 2008, JAR 2008/112 Meer interessante en relevante jurisprudentie vindt u in <A href="http://www.kluwershop.nl/or/details.asp?pr=8569">Rechtspraak voor Medezeggenschap</A>.