Personeelszaken laat het afweten, ondernemingsraad aan zet
Grote, complexe reorganisaties. Ze zorgen voor veel stress bij personeel, en ook bij de ondernemingsraad. Want die moet vaak snel advies uitbrengen. Hoe zorg je ervoor dat je toch grip op de zaak houdt?
<P>Er is een factor die de or meer de richting van belangenbehartiging voor het personeel opdrijft. Die factor is de trend in het personeelswerk die heeft geleid tot een andere, hardere, zakelijke opstelling van personeelsfunctionarissen in het krachtenveld van de onderneming. Een label als Human Resources Management doet daar niets aan af. In tegenstelling tot wat HRM suggereert worden medewerkers eerder instrumenteel benaderd dan daadwerkelijk als te koesteren menselijk kapitaal opgevat. Er is een type onderneming waarin de P&O-manager de leden van de or tegenwoordig onomwonden meedeelt dat de or geen illusies over hem hoeft te koesteren. Hij poneert zelfverzekerd dat hij aan de zijde van de directie en het management staat. <br> Tot begin jaren tachtig durfde de personeelsman die overtuigd was van zijn deskundigheid en zijn gelijk, een eigen positie tussen personeel en directie in te nemen. Hij was nog opgeleid met de klassieke handboeken van Bantje & Van der Wolk, Schafrat en Van Zuthem. Deze op de Nederlandse arbeidsverhoudingen en bedrijven toegespitste studies liggen nu te vergelen. De medewerker verwacht begrip en inlevingsvermogen. De nuance, de relativering, kreeg vroeger nog wel eens aandacht.</P> <P>Neem het ziekteverzuim. Het is de personeelsfunctionaris die met een ongekende hardnekkigheid tegenover de or maatregelen zit te verkopen om een ziekteverzuimpercentage van nog geen twee procent nog verder naar beneden te drukken. Die fanatieke houding roept het gevoel op dat de P&O-manager een bonus krijgt voor prestaties op dit vlak. Of het aanhoudende gezeur over "mentaal verzuim". De veronderstelling is kennelijk dat je de werkdag dromend en de kantjes er van aflopend doorbrengt. </P> <P>De Nieuwe Zakelijkheid van de P&O- of HR-manager wordt gevoed door de Angelsaksische managementliteratuur, de wurgende hand van de markt en de bureaucratie. Bedrijven worden gedwongen c.q. dwingen zichzelf een maximale rentabiliteit op hun kapitaal te behalen, de efficiëntie van allerlei processen maximaal op te voeren en het uiterste uit mensen te halen. Op ondernemingsniveau werkt de personeelsfunctionaris de bedrijfsdoelstellingen en –strategie kwantitatief en kwalitatief uit naar het personeelsbestand. </P> <P>Het takenpakket van de personeelsfunctionaris overlapt veel zaken waar de ondernemingsraad zich voor inzet. Van wezenlijk belang is dat de or zijn argumentatie over personeelskwesties opbouwt vanuit een doorwrochte medezeggenschapsvisie. Niet laten meeslepen door de dominante economische belangen, maar leren denken en handelen vanuit sociale waarden. </P>
