Wat via de huidige or van NS Reizigers niet lukt (‘Gerard Wold is geen lid meer’) lukt wel via de SP Rotterdam, waar de vroegere or-voorzitter actief blijkt te zijn. Wold moest zich na zijn or-werk terugvechten in het bedrijf, want niet iedere leidinggevende nam hem zijn kritiek op het bedrijf in dank af. Maar het is gelukt. Hij is nu manager kwaliteit van het treinproduct en daarnaast lid van de plaatselijke onderdeelcommissie. Aan zijn or-voorzitterschap bewaart hij niet alleen leuke herinneringen. Maar hij is blij met het resultaat.
Vergeten zal het niet gauw worden, het conflict over het ‘rondje om de kerk’. Prikacties van anonieme ‘collectieven’, nationale stakingen en op zijn tijd een ongelukkig getimede technische storing hielden het bedrijf tussen 1999 en 2001 in hun greep. Al vóór de roosters van machinisten en conducteurs werden aangepakt, was er onrust over sluiting van loketten, minder conducteurs en verminderd onderhoud. Ook macht speelde mee. Het rijdend personeel bij NS vormt een hecht netwerk. Menigeen dacht dat het rondje om de kerk alleen maar bedacht was om dat machtsblok te breken. Ongelooflijk veel partijen bemoeiden zich met NS: minister, parlement, bedrijfsleiding, reizigersverenigingen, en een reeks vakbonden die elkaar de macht betwistten. Veel van die partijen waren ook intern nog eens verdeeld. Bestuurders waren het oneens met kaderleden, en die vertegenwoordigden weer niet altijd de leden.
Opmerkelijk was dat de roosterproblematiek bij NS niet op het bord van de or lag, zoals elders, maar van de vakbonden. Pas toen iedereen uitgeput in de touwen hing, was een doorbraak in het conflict mogelijk. Het voorstel om de or een rooster te laten ontwerpen ontstond in april 2001, toen duidelijk werd dat de directie stijf vasthield aan invoering van een nieuwe dienstregeling op 10 juni. De or, zo kwamen directie, vakbonden en or overeen, mocht dan voor dat najaar een alternatief opstellen dat meer rekening hield met wensen van werknemers. Als de directie het afwees, zou er arbitrage komen.
Het eerste wat Wold deed, was het lozen van de roosterexpert die de directie al had ingehuurd om een oplossing te verzinnen. De or huurde een eigen bureau in. Wat ook hielp was dat minister Netelenbos ingreep. Zij vroeg de RvC, onder voorzitterschap van Jan Timmer, om topman Huisinga te ontslaan. De RvC weigerde en stapte op, samen met Huisinga en de zijnen. Meteen na de val van de top gingen de treinen weer op tijd rijden. Veel critici zagen daardoor hun idee bevestigd dat het personeel alleen maar had geprobeerd de top weg te pesten, over de rug van de reizigers. Wold ontkent dat dit voor de or meespeelde.
Na heel veel luisteren naar deskundigen en naar negenhonderd van de tienduizend collega’s kwam de or met maar liefst vijf alternatieve roosters, waarvan er een ieders goedkeuring kon wegdragen: lasten en lusten verdeeld. Het hield in dat trajecten over het rijdend personeel werden verdeeld, ook de risicotrajecten. De directie ging na wat kleine aanpassingen akkoord. ‘Dat rooster draait nu nog steeds’, zegt Wold. ‘Maar zelf heb ik steeds geroepen dat het niet het beste alternatief van de vijf was, en dat zijn we nu aan het merken.’
