Respirabel (inadembaar) kristallijn silica (RCS) is zulk fijn stof, dat het zich via inademen in de luchtwegen en longen kan afzetten. Grotere stofdeeltjes worden via de neus gefilterd of uitgehoest en komen niet in de longen terecht. Longkanker en silicose (een voortschrijdende - dus chronisch en niet te genezen - longziekte) worden geassocieerd met blootstelling aan inadembaar kristallijn silica.
Wat is respirabel (inadembaar) kristallijn silica?
Silicium is na zuurstof het meest voorkomende element in de aardkorst. Silica is een chemische verbinding van silicium- en zuurstofatomen. Silica komt voor in drie vormen: kristallijn, microkristallijn (of cryptokristallijn) en amorf (niet-kristallijn) silica. Kristallijn silica komt in zeven verschillende natuurkundige vormen voor, afhankelijk van de temperatuur waarbij ze ontstaan.
De drie meest voorkomende vormen van kristallijn silica zijn kwarts, cristobaliet en tridymiet. Kwarts is het op een na meest voorkomende mineraal op aarde. Kristallijn silica komt veel voor in stenen, rotsen, zand en klei. Tal van bouwmaterialen bevatten kristallijn silica, dat in vele gevallen moeilijk kan worden weggelaten of vervangen.
Belangrijke conclusie
Mensen die (via hun werk) veel met inadembaar kristallijn silica in aanraking komen, lopen een risico op zware longziektes en longkanker. Dit risico is al langer bekend, zoals bij bouwvakkers en werknemers in de metaal-, glas- en keramische industrie. Maar er zijn ook gevallen bekend van werknemers in de kunststeenproductie die silicose hebben opgelopen.
Het conceptrapport van de Gezondheidsraad geeft een schatting van het risico op sterfte door werkgerelateerde longkanker door inadembaar kwarts. Deze schatting is als volgt:
- 4 extra sterfgevallen als gevolg van longkanker per 100.000 personen (bij 40 jaar beroepsmatige blootstelling), wat overeenkomt met 0,00038 mg/m3 (streefrisiconiveau of laag risiconiveau).
- 4 extra sterfgevallen als gevolg van longkanker per 1.000 personen (bij 40 jaar beroepsmatige blootstelling), wat overeenkomt met 0,0363 mg/m3 (niveau van verbodsrisico of niveau van hoog risico)
Achtergrond en commentaar
Het conceptrapport is opgesteld door het Dutch Expert Committee on Occupational Safety (DECOS) van de Gezondheidsraad en de Nordic Expert Group for Criteria Documentation on the Health Risks of Chemicals (NEG).
De Gezondheidsraad biedt de mogelijkheid om commentaar te geven op het conceptrapport. Opmerkingen kun je indienen tot 11 maart 2024. Volg de instructies voor het beoordelen van het conceptraport Respirable Crystalline Silica.
Het uiteindelijke conceptrapport inclusief verwerkte feedback zal worden voorgelegd aan de Subcommissie Grenswaarden Stoffen op de Werkplek van de Sociaal-Economische Raad (SER-GSW) en aan deskundigen van werkgeversorganisaties en vakbonden.
