De staatssecretaris Koninkrijksrelaties en Digitalisering, de minister voor Rechtsbescherming en het Huis voor Klokkenluiders hebben hiervoor een subsidieregeling getroffen. De Raad voor Rechtsbijstand gaat de regeling uitvoeren, samen met het Huis voor Klokkenluiders.
"Een klokkenluider meldt iets in het maatschappelijk belang en mag er daarom niet alleen voor staan," stelt staatssecretaris Van Huffelen (Koninkrijksrelaties en Digitalisering).
Met gratis rechtsbijstand kunnen klokkenluiders op een laagdrempelige manier hulp krijgen. Dit geldt ook voor mensen die een klokkenluider bijstaan. Dat kan bijvoorbeeld als zij mogelijke nadelige effecten van hun melding ervaren.
Rechtsbijstand moet meldingsbereidheid verhogen
Eén van de doelen van deze regeling is de meldingsbereidheid van misstanden verhogen. Minister Weerwind (Rechtsbescherming): "Er is moed nodig om misstanden aan te kaarten. Alleen dan kan er iets aan die misstanden gedaan worden. Daarom moeten we klokkenluiders beschermen en ze de juridische ondersteuning bieden die ze nodig hebben."
Sinds 1 september 2022 komen klokkenluiders al in aanmerking voor psychosociale ondersteuning bij Slachtofferhulp Nederland. Nu komt daar ook de juridische ondersteuning via de Raad voor Rechtsbijstand bij.
Afdeling Advies HvK beoordeelt hulpaanvraag
De afdeling Advies van het Huis voor Klokkenluiders beoordeelt de hulpaanvraag. Dit gebeurt op basis van informatie die de klokkenluider of bijstander heeft verstrekt. Het Huis bekijkt dan of sprake is van een redelijk vermoeden van een maatschappelijke misstand in de werksfeer, zoals bedoeld in de Wet bescherming klokkenluiders.
Als de afdeling Advies tot de conclusie komt dat er juridische ondersteuning nodig is, krijgt de klokkenluider een verwijzingsbrief. Dit kan alleen wanneer de klokkenluider slecht wordt behandeld of strafbaar wordt gesteld na de melding van een vermoeden van een misstand.
Geen inkomenstoets, geen eigen bijdrage
Iedereen heeft recht op gratis rechtsbijstand, ongeacht hun achtergrond. Er vindt geen inkomens- en vermogenstoets plaats voor de toekenning van de rechtsbijstand. Er wordt ook geen eigen bijdrage gevraagd.
"We zijn heel blij dat we gehoor kunnen gaan geven aan een behoefte die we al jaren horen van klokkenluiders," zegt Wilbert Tomesen, voorzitter van het Huis voor Klokkenluiders. "Benadeling na het doen van een melding van een misstand, zien wij helaas nog te vaak gebeuren. Het is daarom noodzakelijk dat de mensen die iets in ons aller belang hebben gedaan en daarna in de problemen zijn gekomen, daadwerkelijk worden ondersteund met gratis juridische bijstand."
Subsidieregeling voor vier jaar, na twee jaar evalueren
De regeling zal vooralsnog vier jaar lopen. Na twee jaar volgt een evaluatie. Uit de resultaten van de evaluatie moet blijken of de regeling werkt zoals gewenst. Daarna bepalen de uitvoerders welke vormde juridische ondersteuning voor klokkenluiders uiteindelijk het beste kan krijgen.
Bronnen: Rijksoverheid, Raad voor Rechtsbijstand
