Het onderzoek van het RIVM (Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu) waaruit de nieuwe methode is voortgekomen, is een vervolg op een verkenning uit 2022. Daarin kwam naar voren dat mengseleffecten van Zeer Zorgwekkende Stoffen (ZZS) nauwelijks worden meegenomen bij de afgifte van vergunningen.
Beter zicht op risico's ZZS-mengsels bij vergunningen
Bedrijven in Nederland moeten een vergunning hebben voor de uitstoot naar water en lucht van chemische stoffen, waaronder ZZS. Overheidsinstanties verlenen deze vergunning meestal per stof, terwijl een bedrijf vaak een mengsel van gevaarlijke stoffen uitstoot. Daarmee blijft het schadelijke effect van dit stoffenmengsel op het milieu buiten beeld bij de beoordeling van vergunningen.
Het kan echter goed zijn dat een mengsel van stoffen het milieu meer schade berokkent dan elk van de stoffen afzonderlijk, benadrukt het RIVM. Dit hangt af van de samenstelling, concentratie en toxiciteit van de stoffen.
Nieuwe beoordelingsmethode vergunningverleners
Door de methode die het RIVM heeft ontwikkeld kunnen vergunningverleners de risico’s van stoffenmengsels in de leefomgeving evalueren. Dat werkt in twee stappen. De eerste is een analyse of de optelsom van de risico’s per stof de vastgestelde grenswaarde overschrijdt. Geen overschrijding? Dan geldt het risico als beperkt. Is er wel sprake van overschrijding, dan moet een beoordeling volgen van de specifieke toxiciteit van de betrokken stoffen.
Geografische verspreiding ZZS inzichtelijk maken
Daarnaast is het RIVM bezig om data over de geografische verspreiding van ZZS in Nederland om te zetten naar kaarten. Die maken inzichtelijk waar de industriële uitstoot van ZZS het grootst is en daarmee de impact op mens en milieu. De kaarten zijn nu nog beperkt gevuld door een gebrek aan data. Het RIVM werkt daarom aan een uitgebreide database om deze informatie completer te maken.
Samen met de uitvoeringsinstanties wil het RIVM vervolgens bekijken hoe zij deze kaarten in de praktijk kunnen gebruiken. Ook waar het gaat om de aansluiting met de Omgevingswet.
ZZS-uitstoot bedrijven tot minimum beperken
Hoe dan ook moeten bedrijven de uitstoot van ZZS tot een minimum te beperken, benadrukt het RIVM. Want dat maakt de kans op schadelijke mengsels voor mens en milieu al kleiner. Nederland streeft naar verwaarloosbare risico's van ZZS in de leefomgeving in 2050.
Bovendien werkt het RIVM samen met Omgevingsdienst NL (de vereniging van de 28 omgevingsdiensten) aan de opzet van een landelijke structuur voor het delen van kennis en advies over ZZS.
Onderzoek naar ZZS bij inzet nieuwe technologie
En dan is er nog de energietransitie. Diverse ZZS worden gebruikt in technologieën als windturbines, zonnepanelen en accu’s, signaleert het RIVM in een verkenning naar gevaarlijke stoffen in de energietransitie. Daarom is het belangrijk dat bedrijven een plan van aanpak maken met concrete maatregelen tegen ZZS-uitstoot, een zogeheten Vermijdings- en Reductieprogramma (VRP).
Bron: rivm
