Verkiezingen

Wie aan verkiezingen denkt, denkt al snel aan gemeentelijke verkiezingen, landelijke verkiezingen, en zelfs Europese verkiezingen. Veel minder bekend zijn verkiezingen binnen bijvoorbeeld universiteiten en andere overheid en semi-overheidsinstellingen. Een wel heel aparte plaats wordt daarnaast nog ingenomen door OR-verkiezingen. Verkiezingen in de private sector zijn namelijk nogal schaars. Maar daarnaast is er nog een groot verschil tussen overheids- en OR-verkiezingen. Waar de kandidaten voor de eerste vaak in overvloed aanwezig zijn en het vaak dringen en ‘vechten’ is in de top van bijvoorbeeld de politieke partijen, is het aanbod van potentiële OR-kandidaten vaak maar magertjes en niet zelden ondermaats. En degenen die zich kandidaat stellen, nemen ook bijna altijd zitting in de OR, zonder strijd tussen kandidaten. OR-werk leeft eenvoudigweg niet altijd onder de achterban. Wat dat betreft kunnen OR’en een voorbeeld nemen aan bijvoorbeeld de Amerikaanse presidentsverkiezingen die op dit moment in volle gang zijn.

Na kostenintensieve wervingscampagnes en landelijke tournees van de kandidaten, rest nog een aantal debatten tussen de twee laatst overgebleven kandidaten van de twee te verkiezen partijen. Volgens strakke richtlijnen waarin de kandidaten wel zeer vrijelijk met elkaar de vloer mogen aanvegen, betichten zij elkaar van loze beloftes, leugens, onoprechtheid, foute beslissingen in het verleden en ga zo maar door. Kortom, oude koeien gaan gerevitaliseerd de wei in en loeien als nooit tevoren. Maar hoe vertaal je dit nu naar de OR-praktijk?
 

De vertaalslag naar de OR

De wijze waarop de Amerikaanse presidentsverkiezingen zijn ingericht en plaatsvinden, kunnen ook organisaties met ondernemingsraden nog het een en ander leren. Een slag om de stem van de kiezer alleen al, zou een spannende ontwikkeling zijn binnen OR-land. Dat betekent dat ook ondernemingsraden– net als bij de presidentsverkiezingen het geval is – meer aandacht mogen hebben voor communicatie en marketing; denk aan de wijze van campagne voeren, de middelen die erbij worden gebruikt, wanneer ze worden gebruikt en hoe vaak? Maar ook: op welke wijze en waar vindt de kandidaatstelling plaats, en hoe maak je kandidatuur kenbaar? Op welke manier kunnen de kandidaten zich het beste presenteren? En denk vooraf eens na over welke onderwerpen wel en welke niet in het debat aan de orde moeten komen.

Voortraject en verkiezingstraject

Het verlevendigen en aantrekkelijker maken van OR-verkiezingen, mag dan leuk klinken, de vraag is natuurlijk hoe dit soort ‘wervingsacties’ kunnen worden geïmplementeerd in een OR-verkiezingstraject? Een groot deel van het organiseren van verkiezingen vindt plaats tijdens het zogenaamde voortraject. Hierbij gaat het vooral om schaalvergroting en het creëren van draagvlak. In het voortraject legt de OR de fundamenten voor een succesvolle verkiezing met veel kandidaten en een hoog opkomstpercentage. Raadzaam is om ruim voor aanvang van de verkiezingsprocedure met het voortraject te beginnen. Het werven van kandidaten kan namelijk aardig wat tijd en inspanning vergen en de verkiezingsprocedure zelf neemt al zo’n vijftien weken in beslag. Om uiteindelijk veel mensen warm te krijgen voor kandidaatstelling voor de ondernemingsraad, moeten er vaak behoorlijk wat stappen worden gezet.

Stap 1: potentiële kandidaten

Een eerste stap is om als ondernemingsraad onderling te inventariseren wie er geïnteresseerd zouden kunnen zijn en van wie de OR denkt dat hij of zij goed zou zijn om in de OR plaats te nemen. Tegelijkertijd zal er binnen de verschillende onderdelen van de organisatie actief moeten worden gezocht naar beoogde kandidaten. Een directe benadering van personen is hier nog niet verstandig. Wél zinvol is om in deze fase te beginnen met het opstarten van een campagne die gericht is op het informeren van de achterban. Denk aan een hernieuwde kennismaking met doelen en taken van de OR, het onder de aandacht brengen van gerealiseerde mijlpalen of successen, en het inspelen op de actualiteit. Het zijn allemaal aandachtspunten voor de OR om mee te nemen in deze fase. Daarbij kan de OR bijvoorbeeld gebruikmaken van speciale uitgaven van een nieuwsbrief, een presentatie tijdens een personeelsbijeenkomst of afdelingsoverleg, posters en e-mail.

Stap 2: gesprek met kandidaat 

De tweede stap is om alle beoogde kandidaten te benaderen. Zorg wel voor een behoorlijk aantal potentiële kandidaten, minimaal twee keer het aantal zetels, inclusief de OR-leden die zich herkiesbaar stellen. In een één-op-één gesprek met de beoogde kandidaat kan het OR-lid voorstellen doen om de persoon meer betrokken te krijgen bij de OR. Insteek kan bijvoorbeeld zijn dat de OR een beroep wil doen op de expertise van de betreffende medewerker of een positie in een commissie wil aanbieden. In deze fase probeert de OR dus louter te peilen of iemand openstaat voor meer betrokkenheid bij de OR. Vanzelfsprekend blijven alleen degene die hier positief tegenover staan, op de lijst van potentiële kandidaten staan.

Stap 3: betrekken bij OR-werk

Derde stap is om de daad bij het woord te voegen en de mensen die op het voorstel van de OR zijn ingegaan op een zinvolle manier te betrekken bij de OR-werkzaamheden. De ervaringen die zij opdoen en de wijze waarop de OR met hun inbreng omgaat, zullen mede bepalen of zij zich later ook daadwerkelijk kandidaat willen stellen!

De Resultaten

In het verkiezingstraject komt uiteindelijk de vraag aan de beoogde kandidaten naar voren: willen zij zich kandidaat stellen? Pas dan blijkt ook hoe succesvol het voortraject is geweest op het gebied van kandidaatswerving. Bovendien investeert de OR met een constructief voortraject niet alleen in een grotere capaciteit en dus kans op kandidaten, de opvolging bij openvallende vacatures en invulling van commissies wordt eveneens gestroomlijnd.
 

Creatieve en spannende verkiezingen

Kortom: voor het creëren van een spannende verkiezingsstrijd is net als in het voortraject een creatieve campagne hét middel om de achterban te bereiken, bewust te maken en te inspireren voor de OR. En dat met een knipoog naar de Amerikaanse presidentsverkiezingen…