Vragen formuleren
Als alle aspecten nader zijn gespecificeerd, kunnen we de vragen formuleren. Let er op dat u alle aspecten meeneemt, en dat u als OR niet een al te ingevuld beeld gaat vormen. Er kunnen dan zaken uitgesloten worden, die wel relevant en mogelijke oorzaak zouden kunnen zijn.
Checklist bij het formuleren van vragen
1 Is het probleem beperkt tot een hoofdthema?
2 Is ook anderen het gestelde probleem duidelijk?
3 Zijn de vastgestelde aspecten duidelijk gespecificeerd en meetbaar met behulp van enquêtevragen?
Soorten vragen
Feitenvragen
Feitenvragen informeren naar concrete zaken. Op het moment van de beantwoording is voor de respondenten het gegeven waarnaar gevraagd wordt het feit. Voorbeelden:
– Mijn leeftijd is …
– Van de volgende sporten bedrijf ik actief …
Opinievragen
We informeren met behulp van deze vragen naar de mening van de respondent. Bijvoorbeeld:
• Vragen met betrekking tot concrete omstandigheden
– Ik ben tevreden met …
– Ik vind het belangrijk dat …
– Het is voor mij een nadeel dat …
• Vragen waarin een wens of voorkeur wordt uitgedrukt
– Mijn voorkeur gaat uit naar …
– Van de geboden alternatieven, lijkt mij de beste …
– Als ik zou mogen kiezen …
• Vragen waarin een bereidheid of verwachting wordt uitgedrukt
– Ik verwacht mijn werk leuker te gaan vinden, indien …
– Ik verwacht vaker naar de bioscoop te gaan, indien …
Typen vragen: open of gesloten?
Open vragen
Bij een open vraag moet de respondent zelf het antwoord bedenken en opschrijven. Bij de gesloten vraag moet de respondent kiezen tussen een aantal antwoordmogelijkheden. Open vragen zijn lastiger te verwerken. Tijdens het aanscherpingproces kan de open vraag wel een belangrijke functie vervullen. In een vooronderzoek kan de vraag nuttige informatie opleveren wanneer het er om gaat het aspect tevredenheid zo gedetailleerd mogelijk te specificeren.
Gesloten vragen
1 Bezit u een rijbewijs? ja / nee
– Tussen 1 en 5 %
– Tussen 5 en 10 %
– Tussen 10 en 15 %
– Tussen 15 en 20 %
– Meer dan 20 %
Rangordevragen
Onder een rangordevraag verstaan we een gesloten vraag waarvan de antwoordmogelijkheden door de respondenten in een bepaalde volgorde moeten worden gezet. Rangordevragen kunnen zowel feitelijk als opiniërend zijn. Een voorbeeld over inspraak van de achterban bij het behandelen van onderwerpen door de OR:
‘Bij welk onderwerp zou u inspraak willen hebben? Wilt u in de kolom ‘rangorde’ het cijfer 1 geven aan het volgens u meest belangrijke onderwerp? Geeft u cijfer 2 aan het dan volgende belangrijkste onderwerp.’ Enzovoort.
Rangordevragen bieden een interessante mogelijkheid om op snelle wijze tamelijk veel informatie te verkrijgen door het combineren van een feitenvraag en een opiniërende vraag. Stel dat u vijf onderwerpen heeft waarmee de OR aan de slag wil. De vraag wordt dan:
‘Wilt u in de kolom ‘feitelijk’ door omcirkeling van het cijfer 1 aangeven aan welk onderwerp tot nu toe de meeste aandacht is besteed, tot en met de 5 bij het onderwerp waarover het minst is gesproken tot nu toe? En wilt u vervolgens in de kolom ‘gewenst’ op dezelfde manier aangeven in welke volgorde van belangrijkheid u deze onderwerpen vanaf nu behandeld wilt zien?’
Open vraag
Het verdient aanbeveling om de laatste vraag een open vraag te stellen, in de trant van ‘wat mist u?’.
Tips bij het houden van een enquête
• Maak duidelijk voor uzelf en voor anderen wie u gaat benaderen;
• Geef de reden van de enquête aan;
• Zorg voor een goede introductiebrief;
• Sluit aan bij de interesse van de respondenten;
• Zorg voor goede instructies in de vragenlijst;
• Zorg voor een eenvoudige wijze van terugsturen van de vragenlijsten;
• Stuur na enige periode een herinneringsbrief;
• Vermeld of de enquête anoniem is of niet;
• Vermeld op welke manier de gegevens teruggekoppeld worden;
• Vermijd suggestieve vragen;
• Geef aan dat de informatie die de respondent geeft telt. (motivatie om te antwoorden)
